ทุ่งมหาราช

ทุ่งมหาราช เป็นเรื่องราวที่เปรียบเสมือนบันทึกเหตุการณ์ของผู้
 เขียนสมัยเมื่อครั้งใช้ชีวิตอยู่กับบิดาและมารดา  ที่คลองสวนหมาก  จังหวัด
 กำแพงเพชร ซึ่งในยุคนั้นผู้คนต้องประสบกับความยากลำบากนานัปการ ตั้งแต่
 ความอดอยากยากแค้น โรคภัยไข้เจ็บโดยเฉพาะไข้ทรพิษ และภัยจากธรรมชาติ
 คือ ไฟป่า

  เนื้อหาของเรื่อง
  รุ่ง หรือขุนนิคมบริบาล ตัดสินใจลงหลักปักฐานเมื่อได้พบกับสุดใจ
 ผู้หญิงที่เขารักเมื่อแรกพบที่คลองสวนหมาก

  หลังการแต่งงานกับสุดใจ รุ่งเฝ้าคำนึงถึงการทำมาหากินในอนาคต
 ด้วยการที่เขาไม่ใช่ผู้คนในถิ่นนี้ มุมมองของรุ่งจึงแตกต่างออกไปจากชาวบ้านใน
 ละแวกนี้ เขามองหาหนทางที่จะทำให้ครอบครัวมีความก้าวหน้าต่อไป  รวมทั้งผู้คน
 ในครัวเรือนที่อยู่ร่วมกันในชุมชนนี้ด้วย ชาวบ้านในละแวกคลองสวนหมากส่วน
 ใหญ่ ยังชีพด้วยการทำไร่ ค้าของป่า  และขายไม้ให้คนกลาง คือ พะโป้ ซึ่งเป็นคน
 ทางเหนือ

  เนื่องจากความสมบูรณ์ของที่ดินและทรัพยากรป่าไม้  ทำให้รุ่งเกิดความ
 คิดว่าควรจะรวบรวมพรรคพวกของตน และขนไม้ล่องไปขายเองโดยไม่ต้องผ่าน
 คนกลาง อีกประการหนึ่งที่ดินในสมัยก่อนนั้น ยังไม่มีใครทำการจับจองเป็นกรรม
 สิทธิ์ตามกฎหมายจ นอกเสียจากว่าใครมีกำลังและความสามารถที่จะใช้ประโยชน์ ก็
 สามารถเข้าไปครอบครองได้ความคิดนี้ของรุ่งถือว่าเป็นเรื่องใหม่ สำหรับผู้คนใน
 แถบนั้นโดยเฉพาะเพราะพวกเขายังไม่เคยมีประสบการณ์ในการทำแพล่องไม้ เพื่อทำ
 การค้าขายด้วยตนเองมาก่อน
  
         "เจตนาอันเด็ดเดี่ยวของเขา เป็นสิ่งยากที่ใครจะทัดทานได้การล่อง
  แพในสมัยนั้น หมายถึงการเสี่ยงสารพัดตลอดระยะทาง ๕ คืน ๖ คืนหรือ
  น้อยและมากกว่านั้น แล้วแต่น้ำและอุปสรรคหรือความสะดวกในการเดิน
  ทาง จากกำแพงเพชรถึงปากน้ำโพ  เขารู้ดีว่าในฐานที่เป็นคนแรกในบ้าน
  คลองสวนหมากใต้ ที่จะริอ่านค้าไม้และล่องแพด้วยตนเองย่อมจะตกอยู่
  ในสายตาของคนทั่วไปอย่างคนที่มีความคิดวิตถาร การค้าไม้ของคนใหญ่
  คนโตทุนรอนนับเล่มเกวียนอย่างพะโป้ และบริษัทฝรั่ง ไม่ใช่คนอย่างเขา
  ซึ่งขาดเครื่องมือเกือบทุกสิ่งทุกอย่างนอกจากความทะเยอทะยาน ความ
  ฝันและกำลังใจอันแรงกล้า"
  
  การเริ่มต้นค้าขายไม้ด้วยตนเองของรุ่งนั้นใช้วิธีการให้สัจจะวาจา และ
 รักษาคำพูดเป็นหลักซึ่งแสดงถึงจิตใจที่กล้าหาญ และจริงใจเป็นสำคัญ แน่นอนที่เขา
 ต้องพบกับอุปสรรคทั้งจากชาวบ้านที่หาไม้มาให้ และผู้รับซื้ออีกทอดหนึ่ง ตลอดจน
 การแย่งสัมปทานกับผู้ค้าเก่าเมื่อมีการแข่งขันเกิดขึ้น เรื่องเหล่านี้กลายเป็นปัญหาที่
 เขาต้องหาวิธีการแก้ไขอยู่ตลอดเวลา อย่างไรก็ตาม โชคยังเข้าข้างเขาอยู่ มีผู้มอง
 เห็นเจตนาดีของรุ่งในเรื่องการรักษาสิทธิผลประโยชน์ของชาวบ้านอย่างแท้จริง
 ซึ่งได้แก่ คุณละเมียด ผู้หญิงอีกคนที่เข้ามาในชีวิตของรุ่งและให้ความช่วยเหลือสนับ
 สนุนโดยตลอด นับเป็นผู้หญิงที่รุ่งยกย่องและนับถือในน้ำใจ นอกเหนือสุดใจผู้เป็น
 ภรรยา  คนที่สองคือ พะโป้ ซึ่งเป็นเจ้าของสัมปทานป่าไม้คนหนึ่ง ที่ท้ายที่สุดยังยอม
 จำนนต่อความกล้าหาญ ซื่อสัตย์ และจิตใจอันแน่วแน่ของรุ่งที่ต้องการให้ชาวบ้านเป็น
 เจ้าของสิทธิในถิ่นทำมาหากินของตนเช่นกัน และอีกคนหนึ่งก็คือ เจ้าเมืองหรือผู้ว่า
 ราชการจังหวัดในขณะนั้น
  
          "ท่านเจ้าคุณผู้ว่าราชการจังหวัด รู้อย่างผู้ที่มองเห็นการณ์ไกลทั้ง
  หลายพีงจะรู้ว่าโดยการปฏิเสธสัมปทานป่าไม้แห่งนั้น ชาวบ้านปากคลอง
  เท่ากับปฏิเสธอนาคตที่สดใสปลอดภัย และสถาพรของเขาต่อไปอีกหลาย
  ปี บางทีอาจชั่วอายุคน แต่ประเพณีเป็นของตายยาก ศรัทธาและความเป็น
  ไทก็เช่นเดียวกัน การฝืนความประสงค์ชาวบ้านด้วยการให้สัมปทานฝ่าย
  หนึ่งฝ่ายใด หมายถึงการหมดสิทธิ์อิสระของเขาที่จะอยู่อย่างเคยอยู่กิน"